Tczew. Panorama miasta od strony południowo-zachodniej (zdjęcie wykonane z budynku Wieży Ciśnień)

Tczew. Panorama miasta od strony południowo-zachodniej (zdjęcie wykonane z budynku Wieży Ciśnień)

miejscowość:

  • Tczew

obiekty widoczne:

  • Wisła
  • fragment ulicy 30-go Stycznia [daw. ul. F. Dzierżyńskiego]
  • autobus
  • Muzeum Wisły w Tczewie (od 1984 roku) / obecnie Fabryka Sztuk z Muzeum Wisły przy ul. 30 Stycznia 4 / daw. Fabryka Wyrobów Metalowych E. Kelcha (budynek biurowo-produkcyjny i kotłownia) / w okresie międzywojennym Wytwórnia Wyrobów Metalowych Towarzystwa Akcyjnego „ARKONA” (czas powstania obiektu: 1883/1884 rok; rozbudowa obiektu: 1921-1922; począwszy od roku 1939 w budynku mieściły się kolejno: obóz przejściowy, Gerätebau Dirschau E. Schmidt GmBh Gerätebau [zakład produkcyjny – budowa urządzeń], Pomorska Fabryka Gazomierzy, Zakład Sprzętu Gospodarstwa Domowego Predom-Metrix, Muzeum Wisły w Tczewie. Oddział Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku)
  • kamienica / willa przy ulicy 30-go Stycznia 5 (czas powstania obiektu: koniec XIX wieku, willa będąca własnością Emila Kelcha)
  • most drogowy – obiekt widoczny w tle (historyczny most drogowy zbudowany został w latach 1851–1857 jako most drogowo-kolejowy projektu Carla Lentze; w 1947 roku zniszczeniu uległy prowizorycznie odbudowane przęsła mostu (niesiona przez powódź kra lodowa uszkodziła kilka drewnianych podpór mostowych w wyniku czego siedem dźwigarów wpadło do rzeki); 15 stycznia 1948 roku przywrócony został ruch drogowy na tak zwanym „starym moście”, pomiędzy mostem drogowym a mostem kolejowym powstała specjalna kładka, umożliwiająca autom kontynuowanie drogi po przęsłach kolejowych; 31 stycznia 1959 roku władze miejskie oficjalnie dopuściły most drogowy do użytku, ogłaszając, że jest on w całości przejezdny (zbędna kładka łącząca oba mosty została w tym samym roku usunięta); drogowcy, mimo wydanego przez władze miejskie komunikatu o przejezdności mostu, przystąpili do generalnego remontu nawierzchni (aby umożliwić samochodom wjazd na remontowany most, w miejscu zachodniego przyczółka powstała tymczasowa kładka); remont zakończył się ostatecznie w roku 1961; 21 marca 2000 roku trzy środkowe przęsła oryginalnej konstrukcji oraz cztery wieże w stylu neogotyckim zostały wpisane do rejestru zabytków, pozostałe elementy konstrukcyjne mostu drogowego dołączone zostały do rejestru w kilkanaście lat później, tj. 7 października 2016 roku (tym samym cały tczewski most został oficjalnie uznany za zabytek); w październiku 2011 roku, z uwagi na postępującą degradację przęseł, ruch na tczewskim moście drogowym został wstrzymany; od 2012 roku trwa proces odbudowy tczewskiego mostu drogowego w wariancie historycznym; kompleksowe prace o wartości 35,5 mln złotych podjęto na początku roku 2019; 15 kwietnia 2019 roku, podczas kolejnego etapu odbudowy mostu drogowego, dokonano wyjątkowego odkrycia: pod dawnym portalem zachodnim odnaleziono kapsułę czasu wmurowaną w przyczółek tczewskiego mostu 27 lipca 1851 roku oraz tablicę pamiątkową opatrzoną niemieckojęzyczną inskrypcją: „Jego wysokość, król pruski Fryderyk Wilhelm IV, położył kamień węgielny pod mostem wiślanym w Tczewie, 27 lipca 1851 r.”) / za: Bartosz Listewnik, „Historia mostów tczewskich. Zmiany konstrukcji na przestrzeni dziejów”
  • most kolejowy – obiekt widoczny w tle (historyczny most kolejowy wybudowany został w roku 1891 na trasie magistrali kolejowej łączącej Warszawę z Gdańskiem; odbudowa zniszczonego w wyniku działań wojennych mostu kolejowego rozpoczęła się w marcu 1946 roku; 8 marca 1947, dokładnie w dwa lata po wysadzeniu mostów wiślanych przez armię niemiecką, obiekt został tymczasowo odbudowany, o pracach przy odbudowie tczewskiego mostu pisano między innymi na łamach „Życia Radomskiego” z 22 października 1947 roku: Most pod Tczewem prawie gotowy. Roboty przy odbudowie największego mostu w Polsce na Wiśle pod Tczewem posuwają się szybko naprzód. Niektóre prace prowadzone są na dwie zmiany. Most posiada 10 przęseł i ma 1060 metrów długości. Odbudowa trwa już prawie dwa lata. (…) 4 przęsła konstrukcji żelaznej sprowadzone zostały z Anglii, 5 przęseł naprawiono na miejscu. Już wkrótce most pod Tczewem zostanie oddany do użytku, co pozwoli na uruchomienie pociągów bezpośrednich na linii: Gdynia – Gdańsk – Tczew – Malbork – Warszawa; do odbudowy tczewskiego mostu kolejowego użyto brytyjskich elementów ESTB wyprodukowanych w 1945 roku; odbudowany w roku 1958 most stanowi kompilację wielu form konstrukcyjnych; w latach 2009-2010 most kolejowy przeszedł generalny remont w ramach modernizacji linii kolejowej Warszawa-Gdynia)
  • wieże w stylu neogotyckim – wieże mostu kratowniczego / drogowego (wieżyczki wznoszono kolejno w latach: 1856 – na środkowym filarze, 1857 – na pierwszym i drugim filarze, 1858 – na czwartym i piątym filarze; we wnętrzu każdej z wież znajduje się kilka niewielkich pomieszczeń: przedsionek, prostokątna wnęka z wejściem na schody, sala wpisana w cylindryczną część wieży, drewniane podesty kolejnych kondygnacji)
  • kościół podominikański / Kościół pw. św. Mikołaja / Kościół pw. św. Jerzego / ob. Kościół Rzymskokatolicki pw. św. Stanisława Kostki (obiekt sakralny ufundowany w roku 1289 przez księcia pomorskiego Mestwina, do roku 1945 użytkowany przez gminę ewangelicką, prezbiterium datowane na IV ćwierćwiecze XIII wieku, nawa – poł. XIV wieku)
  • Kościół Rzymskokatolicki pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (czas powstania obiektu: 2. połowa XIII do 2. połowy XIV wieku, wieża – II połowa XIII wieku, prezbiterium – I połowa XIV wieku, korpus nawowy – przed 1364 rokiem; 29 sierpnia 1982 roku doszło do pożaru w wyniku którego uszkodzeniu uległy wieża, połacie dachu nad nawą główną, dzwony oraz organy kościelne; ocalałe wyposażenie przeniesiono do sąsiadującego z farą Kościoła pw. Św. Stanisława Kostki; w kolejnych latach wieża otrzymała nowe, murowane zwieńczenie, uzupełniono więźbę, położono nowe dachówki, ufundowano także organy oraz cztery dzwony: Maryja, odkupiciel Człowieka, Jan Paweł II, Wacław)
  • budynek przy ulicy Ignacego Paderewskiego 1 (czas powstania obiektu: 1914 rok; od stycznia 1953 roku siedziba tczewskiego Żłobka Muszelka; obecnie siedziba Banku Spółdzielczego)
  • budynek przy ulicy Ignacego Paderewskiego 3-3A
  • kamienica / budynek mieszkalny przy ulicy Ignacego Paderewskiego 4 (czas powstania obiektu: 1914 rok; kamienica wybudowana dla Gustawa Glimke – piekarza tczewskiego)
  • kamienica / budynek mieszkalny przy ulicy Ignacego Paderewskiego 5 (czas powstania obiektu: 1935-1936 rok)
  • budynek mieszkalny przy ulicy Ignacego Paderewskiego 22 – tylna elewacja
  • budynek przy ulicy H. Kołłątaja 9 – obecnie siedziba Tczewskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. / Zakład Gospodarki Mieszkaniowej Sp. z o.o. (dawny Dom Socjalny Pomorskiej Fabryki Gazomierzy, od 1975 roku Tczewski Dom Kultury)
  • budynek przy ulicy H. Kołłątaja 10
  • kamienica przy ulicy Wąskiej 2 – tylna elewacja (czas powstania obiektu: przełom XIX i XX wieku)
  • kamienice przy ulicy Jarosława Dąbrowskiego – tylne elewacje obiektów
  • kamienice przy ulicy Ogrodowej
  • fragment Parku Miejskiego (w latach 1898-1899, z inicjatywy Willego Muscatego, prezesa Towarzystwa Upiększania Miasta, a prywatnie przedsiębiorcy i wielkiego miłośnika zieleni, wydzierżawiono kilkuhektarowy teren dający początek miejscu, które współcześnie uznawane jest za jedno z największych i najatrakcyjniejszych założeń parkowych na terenie Pomorza; w roku 1910 z fundacji radcy sanitarnego, doktora Hermanna Schefflera, wykupiono kolejnych 10 hektarów gruntu z myślą o powiększeniu dotychczasowego terenu parkowego, tym samym miejska enklawa zieleni objęła obszar o łącznej powierzchni 16,5 hektara)

obiekty powiązane (niewidoczne w kadrze):

  • Wieża Ciśnień przy rozwidleniu ulic Bałdowskiej i 30 Stycznia (czas powstania obiektu: 1905 rok; liczącą około 40 metrów wieżę wodociągową wzniesiono na potrzeby Miejskich Zakładów Zaopatrywania w Wodę; w listopadzie 2007 roku Urząd Miejski podjął decyzję o wydzierżawieniu budynku tczewskiemu Bractwu Kurkowemu; symbol bractwa, wizerunek srebrnego kura, widoczny jest na tak zwanym tympanonie, czyli trójkątnym polu znajdującym się nad drzwiami wejściowymi)

instytucje / placówki powiązane:

  • Żłobek Muszelka (tczewski żłobek Muszelka mieścił się daw. w budynku przy ulicy Paderewskiego 11, pierwszym kierownikiem ośrodka była Jadwiga Puchowska; w roku 1953 żłobek przeniesiono do budynku przy ulicy Paderewskiego 1)
  • Bank Ludowy (protoplasta Banku Spółdzielczego w Tczewie) – pomysłodawcą i inicjatorem powołania tczewskiej instytucji finansowej był ks. Alfons Mańkowski, w skład zarządu weszli późniejsi przedstawiciele władz miejskich: Maksymilian Arczyński  – pierwszy polski starosta tczewski, Władysław Orcholski  – pierwszy polski burmistrz Tczewa, Stefan Wojczyński – burmistrz Tczewa w latach 1922-35; po przyłączeniu Tczewa do Polski Bank Ludowy systematycznie rozwijał swoją działalność, zyskując zaufanie mieszkańców miasta i okolic; pod koniec lat 30. XX wieku bank obracał kapitałem przekraczającym 5 milionów złotych; 13 maja 1973 roku podjęto uchwałę o zmianie nazwy Spółdzielczego Banku Ludowego na Bank Spółdzielczy w Tczewie; od 1993 roku tczewski Bank Spółdzielczy ma swoją siedzibę w budynku przy ulicy I. Paderewskiego 1

osoby widoczne:

  • przechodnie / mieszkańcy Tczewa
  • dzieci

data:

1987 rok

hasła przedmiotowe / hasła ogólne:

architektura, urbanistyka, budownictwo, ulice Tczew, kamienice Tczew, transport, łączność, mosty, środowisko geograficzne, kościół katolicki, zabytki, religia

hasła przedmiotowe / hasła szczegółowe:

Tczew, Stare Miasto, Wisła, ulica F. Dzierżyńskiego, ulica 30-go Stycznia, ulica 30-go Stycznia 4, ulica 30-go Stycznia 5, Fabryka Sztuk w Tczewie, Muzeum Wisły w Tczewie, most drogowy, most kolejowy, wieżyczki, wieże w stylu neogotyckim, kościół podominikański, kościół szkolny, Kościół pw. św. Stanisława Kostki w Tczewie, Fara, Fara Tczew, Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Tczewie, ulica Paderewskiego, ulica I. Paderewskiego, ulica Paderewskiego 1, ulica Paderewskiego 3, ulica Paderewskiego 3A, ulica Paderewskiego 4, ulica Paderewskiego 5, ulica Paderewskiego 22, ulica Kołłątaja, ulica H. Kołłątaja, ulica Kołłątaja 9, ulica Kołłątaja 10, ulica Wąska, ulica Wąska 2, ulica Jarosława Dąbrowskiego, ulica J. Dąbrowskiego, ulica Ogrodowa, Park Miejski, Wieża Ciśnień, przechodnie, mieszkańcy Tczewa, autobus, Tczew 1987, lata 80. XX wieku

uwagi:

  • fotografia czarno-biała
  • wymiary: 18,0 x 23,9 cm

autor zdjęcia:

Stanisław Zaczyński – fotograf, archiwista, kolekcjoner wiekowych rycin, negatywów, dokumentów historycznych, fotografii oraz pocztówek, wzbogacających oraz systematyzujących wiedzę na temat burzliwych dziejów Grodu Sambora, laureat „Kociewskiego Pióra” – lokalnego wyróżnienia przyznawanego przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne im. Małgorzaty Hillar

sygnatura:

XV2b-1009/RZS         

numer albumu:

2

zbiory Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Aleksandra Skulteta w Tczewie

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Skip to content