miejscowość:
Tczew
osiedle:
Stare Miasto
ulice / place:
- ulica Krótka (w latach 1881-1931 Berlinerstrasse; w latach 1931-1939 ulica Krótka; w latach 1939-1945 Berlinerstrasse; po 1945 roku ulica Krótka)
- ulica Podgórna (w latach 1881-1904 Berlinerstrasse / Bergstrasse; w latach 1931-1939 ulica Podgórna; w latach 1939-1945 Bergstrasse; po 1945 roku ulica Podgórna)
- ulica Garncarska (niem. Töpferstrasse; w latach 1931-1939 i po 1945 roku ulica Garncarska)
- plac Generała Józefa Hallera (w latach 1881-1904 Marktplatz, późn. Markt; w latach 1931-1934 Stary Rynek; w latach 1934-1939 plac Bronisława Pierackiego; w latach 1939-1945 Adolf Hitler Platz; w latach 1945-1990 plac Wolności)
obiekty / miejsca widoczne:
- kamienica narożna, ulica Garncarska 1/2 / w latach 1875-1919 piętrowy dom mieszkalny ze skrzydłem bocznym oraz piętrowy budynek tylni z drewnianą stajnią i pomieszczeniem spichrzowym / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] skład bławatów i konfekcji / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] sklep motoryzacyjny / w latach 90. XX wieku pasmanteria, sklep mięsny i sklep przemysłowy Kram / w latach 2000. XXI wieku m.in. sklep meblowy / po 2010 roku Cukiernia Sowa / obecnie [stan na 2025 rok] Pub Po Maluchu [lokal w stylu PRL]
(czas powstania obiektu: 1919 rok; przebudowa z dostosowaniem parteru do celów handlowych oraz zmiany w obrębie fasady: 1924 rok; w latach 1879-1919 wł. Aleksander Julius Henning; w roku 1919 wł. Georg Morgenroth, instalator; w latach 1919-1928 wł. Kurt Olias, inżynier; w latach 1928-1939 wł. Konrad Wiśniewski, inżynier; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Zofia Wiśniewska) - kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Krótka 15 [niem. Berlinerstrasse 15] / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] zakład fotograficzny, wł. Maksymilian Busch [także Maksymilian Buschlak], sklep z cygarami, papierosami i tytoniem, wł. Kazimierz Kromka oraz skład bławatów, konfekcji i towarów krótkich, wł. Stanisław Goc / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] komis / w latach 90. XX wieku [stan na 1996 rok] sklep spożywczy i sklep z artykułami papierniczymi / w latach 2000. XXI wieku [stan na 2002 rok] sklep odzieżowy i sklep z artykułami przemysłowymi
(czas powstania obiektu: 1895 rok; przebudowa piwnicy w części południowo-zachodniej: 1932 rok; remont generalny: 1974 rok;
w latach 1893-1902 wł. Gustaw Schroeder; w latach 1902-1922 wł. Paul Wehsel, dr medycyny; w latach 1922-1939 wł. Stanisław Goc, kupiec; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Franciszek Goc;
mieszkańcy lata 20. XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Paweł Krebs, handlowiec; Franciszek Szwedowski, mistrz krawiecki) - kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Krótka 14 [niem. Berlinerstrasse 14] / w latach 2000. XXI wieku [stan na 2010 rok] Kwiaciarnia Ida
(czas powstania obiektu: XVIII wiek; elewacja frontowa: XIX wiek; przebudowa pomieszczeń sklepowych: 1914 rok; w latach 1814-1843 wł. Michael Friedrich Steltner, kamlarz miejski; w latach 1843-1847 wł. Johann von Droewitz; w latach 1847-1861 wł. Anton Joseph Cwiklinski [Antoni Józef Ćwikliński]; w latach 1861-1883 wł. Marianna Ćwiklińska z mężem Janem Garczyńskim; w latach 1883-1889 wł. Maria Garczyńska; w latach 1889-1935 wł. Leo Ćwikliński; w latach 1935-1939 wł. Hubert Wilm, rolnik;
mieszkańcy lata 20. XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Jan Bielicki, kolejarz; August Kalitowski; Jan Szurpiński, palacz; H. Wielowiejski, kupiec) - kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Krótka 13 [niem. Berlinerstrasse 13] / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] sklep z artykułami spożywczymi, wł. Franciszek Meller / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] sklep jajczarsko-drobiarski (parter, lewa strona) oraz rożen (parter, prawa strona) / w latach 2000. XXI wieku [stan na 2002 rok] sklep spożywczy / obecnie [stan na 2025 rok] Perfect Look Clinic
(czas powstania obiektu: XVIII wiek; przebudowa elewacji frontowej i parteru: XIX wiek; remont generalny: około 1960 roku; w latach 1855-1890 wł. Abraham i Bertha Rosenbaum; w latach 1890-1908 wł. Bertha Rosenbaum, wdowa; w latach 1908-1910 wł. Richard Borschke; w latach 1910-1922 wł. Emil Zierott, siodlarz; w latach 1922-1939 wł. Franciszek Meller, handlarz drzewem) - kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Krótka 12 [niem. Berlinerstrasse 12] / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] skład bławatów, wł. Manela Majer / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] sklep warzywny / w latach 2000. XXI wieku [stan na 2002 rok] sklep z tkaninami Bławatek / obecnie [stan na 2025 rok] Pracownia Artystyczna J&R
(czas powstania obiektu: 2. ćwierćwiecze XIX wieku [po 1820 roku]; w latach 1909-1912 wł. Frida Doerk; w latach 1912-1913 wł. Robert Oliver z Sopotu, cukiernik; w latach 1913-1918 wł. Wilhelm Ehlenberger, cukiernik; w latach 1918-1922 wł. Waleska Kruck, wdowa; w latach 1922-1939 wł. Waleska Kruck z mężem Izydorem Chmieleckim; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych;
mieszkańcy lata 20. XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Izydor Chmielecki, ślusarz; R. Kruck, piekarz; Józef Litwiński, książkowy; Manela Majer, kupiec) - kamienica mieszkalno-usługowa, ulicy Krótka 11 [niem. Berlinerstrasse 11] / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] wytwórnia i skład mebli oraz zakład tapicerski, wł. Ryszard Gliński / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] zakład fotograficzny / w latach 90. XX wieku i na początku lat 2000. XXI wieku sklep z odzieżą damską Mariola, późn. sklep wielobranżowy Mariola
(czas powstania obiektu: XVII-XVIII wieku; przebudowa z nadaniem elewacji frontowej cech klasycystycznych: 1800 rok; przebudowa parteru oraz modernizacja witryn sklepowych: 1891 rok i 1922 rok; remont [dostosowanie parteru do potrzeb zakładu fotograficznego]: około 1960 roku;
w latach 1902-1903 wł. Max Balewski, kupiec; w latach 1904-1910 wł. firma Selbiger und Hirschberg z Gdańska; w latach 1910-1922 wł. Karl Wach, kupiec; w latach 1922-1937 wł. Ryszard Gliński, mistrz tapicerski; od 1937 roku wł. Józef Łoński, kupiec z Tczewa, zam. ul. Kościuszki 1; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Monika Łońska, zam. ulica Kościuszki 1) - kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Krótka 10 [niem. Berlinerstrasse 10] / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] Inspekcja Pracy 62. Obwodu w Tczewie / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] sklep z tkaninami / w latach 90. XX wieku [stan na 1996 rok] Bank Własności Pracowniczej S.A. / w latach 2000. XXI wieku [stan na 2002 rok] Bank Nordea S.A. / obecnie [stan na 2025 rok] Klubokawiarnia Jasna
(czas powstania obiektu [budowa części naziemnej]: 4. ćwierćwiecze XIX wieku; remont generalny: około 1971 roku; w latach 1875-1908 wł. Robert Ferdinand Zube, kupiec; w latach 1908-1939 wł. Carl Wach / Karol Wach, kupiec; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych;
mieszkańcy lata 20. XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Joanna Neumann, wdowa; Julianna Stachewicz; Monika Wiśniewska, biuralistka; Stefania Wiśniewska, biuralistka) - kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Krótka 18 [niem. Berlinerstrasse 18] / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] magazyn (I i II piętro)
(czas powstania obiektu: połowa XIX wieku; ujednolicenie elewacji frontowej z elewacją kamienicy numer 19: 3. ćwierćwiecze XIX wieku; przebudowa parteru na sklep: lata 80. i 90. XX wieku; w latach 1864-1865 wł. Franz Bieletzki, majster szklarski; w 1865 roku wł. Johann Derda, majster szewski; w latach 1865-1869 wł. Johann Friedrich Salomon Grunau, dozorca; w latach 1869-1885 wł. Hermann Dargiel, piwowar; w latach 1885-1893 wł. Carl Eisenack [kupiec] z żoną; w latach 1893-? wł. Carl Eisenack, kupiec zbożowy; w latach 30. XX wieku [stan na sierpień 1939 roku] wł. Eisenack [imię nieznane]) - kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Krótka 17 / w latach 70. XX wieku [stan na 1978 rok] magazyn Odzieżowej Spółdzielni Pracy / obecnie [stan na 2025 rok] sklep obuwniczy
(czas powstania obiektu w pierwotnym kształcie [budynek magazynowy]: 1898 rok; przebudowa pomieszczeń w parterowej części budynku: 1942 rok; rozbiórka: 1979 rok; czas powstania obiektu w obecnym kształcie: I połowa lat 80. XX wieku; w latach 1896-1898 wł. Johanna Fabricius z mężem Carlem Eisenackiem, kupcem zbożowym; w latach 1898-? wł. Carl Eisenack, kupiec zbożowy) - kamienica mieszkalno-usługowa, plac Generała Józefa Hallera 19 [w latach 1945-1990 plac Wolności 19; daw. Stary Rynek 19, plac Pierackiego 19] /około 1911 roku dom mieszkalny ze skrzydłem bocznym, szopa oraz podwórze / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] mleczarnia, wł. Augustyna Sakersdorf i skład obuwia, wł. Franciszek Szykowski / w latach 1921-1939 restauracja II klasy, wł. Agnieszka Belau
(czas powstania obiektu: brak danych; powiększenie okna wystawowego od strony rynku: 1899 rok; założenie instalacji wodno-kanalizacyjnej: 1909 rok; rozbiórka: lata 70. XX wieku;
w latach 1888-1915 wł. Johann Grabowski, piekarz; w latach 1915-1918 wł. Richard Konopatzki, kupiec; w latach 1918-1921 wł. Carl Eisenack, kupiec; w latach 1921-1939 wł. Agnieszka Belau;
mieszkańcy lata 20. XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Marta Behrendt; Joanna Kreft, gospodyni; Augustyna Sakersdorf, wł. mleczarni; Karol Szön, sekretarz miejski) - kamienica mieszkalno-usługowa, plac Generała Józefa Hallera 17 [w latach 1945-1990 plac Wolności 17; daw. Stary Rynek 17, plac Pierackiego 17] / na początku XX wieku Hotel Kaiserhof, wł. Franz H. Giering / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] skład obuwia, wł. Stanisław Szellong / w latach 30. XX wieku skład obuwia, wł. Bernard Brzozowski / w latach 80. XX wieku [stan na 1980] sklep z artykułami sportowymi / w latach 90. XX wieku sklep Rogmar i sklep z elektroniką Multimix / w latach 2000. XXI wieku [stan na 2007 rok] Bank BPH Filia w Tczewie [daw. Powszechny Bank Kredytowy] / obecnie [stan na 2025 rok] Kwiaciarnia Ławeczka
(czas powstania obiektu w obecnym kształcie: 1900 rok [kamienica wybudowana od podstaw po pożarze południowej pierzei rynku]; w latach 1900-1909 wł. Eduard Sonnert, mistrz malarski; w latach 1909-1920 wł. Julia Leyde z d. Blum; w latach 1920-1922 wł. Artur Leyde, kupiec; w latach 1922-1939 wł. Bernard Brzozowski, mistrz szewski; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Ludwika Brzozowska;
mieszkańcy lata 20. XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Bernard Brzozowski, kupiec; Mieczysław Filiński, kupiec; Waleria Gajewska; Kazimierz Szymański, urzędnik; Gustaw Warnke, urzędnik) - kamienica narożna, plac Generała Józefa Hallera 18 [w latach 1945-1990 plac Wolności 18; daw. Stary Rynek 18, plac Pierackiego 18] / na początku XX wieku kawiarnia [niem. Kaiser’s Kaffee Geschaft] oraz sklep obuwniczy [niem. Schuhwarenhaus, wł. M. Leyde] / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] Bank Dyskontowy S.A., późn. Komunalna Kasa Oszczędności Miasta Tczewa / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Hurtu Spożywczego Społem [parter i I piętro] / w latach 90. XX wieku [stan na 1994 rok] sklep z dywanami, wykładzinami i chodnikami / w latach 2000. XXI wieku [stan na 2005 rok] salon Idea [późn. Orange; telefonia komórkowa] / obecnie [stan na 2025 rok] Bar Shot [drinki, karaoke, gry barowe]
(czas powstania obiektu w obecnym kształcie: około 1900 roku; budowa nowych okien wystawowych od strony rynku: 1901 rok; przebudowa [zmiany w obrębie fasady]: 1922 rok; w latach 1854-1899 wł. Amalia Dahmer, wdowa; od 1899 roku wł. Gmina Miejska Tczew; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Ludwika Brzozowska;
mieszkańcy lata 20. XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Antoni Schornak, dyrektor banku; Emma Zimmermann, wdowa) - kamienica narożna, plac Generała Józefa Hallera 13 [w latach 1945-1990 plac Wolności 13; daw. Stary Rynek 13, plac Pierackiego 13] / w latach 20. XX wiek [stan na 1924 rok] skład kolonialny, restauracja i fabryka wódek, wł. Robert Baniecki / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] sklep PSS Społem / w latach 90. XX wieku [stan na 1990 rok] supermarket IKA oraz [stan na 1995 rok] sklep wielobranżowy Gemak / w latach 2000. XXI wieku [stan na 2004 rok] salon prasowy Kolporter / obecnie [stan na 2025 rok] usługi kserograficzne
(czas powstania obiektu w pierwotnym kształcie: XVI wiek; czas powstania obiektu w obecnym kształcie: I połowa XIX wieku; przebudowa fasady południowej i przebicie okna od strony ulicy Lipowej [wyk. J. Wiśniewski, cieśla]: 1891 rok; podwyższenie elewacji frontowej: 1921 rok; modernizacja budynku, wyburzenie oficyny: lata 1974-1975; w latach 1882-1907 wł. Emil Priebe, kupiec; w latach 1907-1920 wł. Otto Schwanke, kupiec; w latach 1920-1943 wł. Robert Baniecki, kupiec; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Romuald Baniecki;
mieszkańcy lata 20. XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Leon Stemplewski, handlarz) - kamienica narożna, plac Generała Józefa Hallera 12 [w latach 1945-1990 plac Wolności 12; daw. Stary Rynek 12, plac Pierackiego 12] / w latach 1771-1800? punkt pocztowy, kier. Jan Samuel Hoppe [w 1773 roku budynek określany jako „dom pierwszej klasy”] / na początku XX wieku [stan na 1909 rok] wyszynk-restauracja / w latach 80. i 90. XX wieku pasmanteria / w latach 2000. XXI wieku [stan na 2007 rok] STS Zakłady Bukmacherskie / obecnie [stan na 2025 rok] sklep z odzieżą nową i używaną Eko Szafa
(czas powstania obiektu: XVIII wiek (?); przebudowa: XIX wiek; remont elewacji i budowa arkad: 1924 rok; likwidacja dużego komina, wyburzenie oficyny i przebudowa elewacji tylnej: 1972 rok; w latach 1887-1890 wł. Theodor Wermke z Królewca, kupiec; w latach 1890-1895 wł. Heinrich Kaschuschke, rzeźnik; w latach 1895-1901 wł. Gustaw Josepsohn, kupiec; w latach 1901-1939 [stan na sierpień 1939 roku] wł. Leopold Tessmer; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych) - kamienice mieszkalno-usługowe, ulica Podgórna
datowanie:
lata 1939-1943
hasła przedmiotowe / hasła ogólne:
Tczew, historia, architektura, osiedla Tczew, ulice Tczew, kamienice Tczew, gospodarka, zagadnienia gospodarcze, handel, usługi, gastronomia, przemysł spożywczy, przemysł gastronomiczny, kawiarnie, kawiarnie Tczew, II wojna światowa, wojna 1939-1945
hasła przedmiotowe / hasła szczegółowe:
Tczew, ulica Krótka, Berlinerstrasse, rynek, Stary Rynek, plac Pierackiego, plac Bronisława Pierackiego, Adolf Hitler Platz, plac Hallera, plac Generała Józefa Hallera, ulica Podgórna, Bergstrasse, ulica Garncarska, Töpferstrasse, ulica Garncarska 1/2, ulica Garncarska 1-2, ulica Krótka 10, ulica Krótka 11, ulica Krótka 12, ulica Krótka 13, ulica Krótka 14, ulica Krótka 15, ulica Krótka 17, ulica Krótka 18, plac Hallera 12, plac Hallera 13, plac Hallera 17, plac Hallera 18, plac Hallera 19, Kaffee, kawiarnia, przechodnie, rower, okupacja, okupacja niemiecka, okupacja hitlerowska, III Rzesza, pocztówka, karta pocztowa, pocztówka fotograficzna, pocztówka czarno-biała, Jukrobrom, Jukrobrom Verlag Bromberg, korespondencja, karta korespondencyjna, korespondencja w języku niemieckim, Ignatz Schmaglinski, Ignacy Szmagliński, Konitz, Chojnice, stempel pocztowy, stempel korespondencyjny, Ireneusz Dunajski, kolekcja Ireneusz Dunajski, lata 1939-1943
opis fizyczny:
- pocztówka czarno-biała (fotograficzna); wyd. Jukrobrom, Bromberg [Bydgoszcz]
- korespondencja w języku niemieckim (adresat: Ignatz Schmaglinski / Ignacy Szmagliński, Konitz [pol. Chojnice]; data: 21 kwietnia 1943 roku)
- na rewersie stempel pocztowy/korespondencyjny Dirschau [Tczew] z datą 22 kwietnia [1943 roku]
- oderwany znaczek pocztowy
sygnatura:
Poczt896
zbiory Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Aleksandra Skulteta w Tczewie (kolekcja: Ireneusz Dunajski)
Podobne:
Tczew. Rynek (współcześnie plac Generała Józefa Hallera). W tle kamienice przy ulicy Krótkiej. Lata 1922-1936
Tczew. Stare Miasto. Adolf Hitler Platz (obecnie plac Generała Józefa Hallera). Pierzeja zachodnia. Lata 1939-1944
Tczew. Stare Miasto. Ulica Krótka. W tle widoczne kamienice przy Placu Generała Józefa Hallera (pierzeja wschodnia, pierzeja południowa). Lata 80. XX wieku
Tczew. Stare Miasto. Ulica Krótka. W tle widoczne kamienice przy Placu Generała Józefa Hallera (pierzeja wschodnia, pierzeja południowa). Lata 80. XX wieku
Tczew. Stare Miasto. Restauracja Centralna u zbiegu ulic Lipowej i Podgórnej. Widok od strony placu Generała Józefa Hallera. Lata 90. XX wieku
