Dziennik Bałtycki 1992

Dziennik Bałtycki 1992

Please wait while flipbook is loading. For more related info, FAQs and issues please refer to DearFlip WordPress Flipbook Plugin Help documentation.

autor artykułu:

Regina Osowicka

tytuł:

Duchowieństwo katolickie diecezji chełmińskiej: piórem redaktora z Klukowej Huty

hasła przedmiotowe / hasła ogólne:

dział ogólny, opracowania regionalne, Kościół katolicki, duchowieństwo, II RP, II Rzeczpospolita, okres międzywojenny, diecezja chełmińska – historia, diecezja chełmińska – historia – 1918-1939, Kościół katolicki 1918-1939, duchowieństwo 1918-1939

hasła przedmiotowe / hasła szczegółowe:

Diecezja Chełmińska, Duchowieństwo katolickie diecezji chełmińskiej 1918-1939, Katolicki Uniwersytet Lubelski, Jan Walkusz, Stanisław Wojciech Okoniewski, Stanisław Okoniewski, Augustyn Rosentreter, Jan Walkusz, Antoni Liedtke, Augustyn Hildebrandt, Jakub Fankidejski, Antoni Marcinkowski, Edmund Roszczynialski, Bernard Sychta, Walenty Dąbrowski, Jerzy Chudziński

osoby powiązane:

  • Antoni Liedtke (1904-1994) – doktor honoris causa, kapelan biskupa Stanisława Wojciecha Okoniewskiego, infułat rzeczywisty diecezji chełmińskiej, kanonik kapituły katedralnej chełmińskiej, profesor i rektor Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie, członek Towarzystwa Naukowego w Toruniu (od 1931 roku), członek Polskiego Towarzystwa Historycznego, Polskiego Towarzystwa Teologicznego, Stowarzyszenia Historyków Sztuki, a także toruńskiego Towarzystwa Bibliofilów, diecezjalny konserwator sztuki, od grudnia 1935 roku dyrektor Biblioteki Seminarium Duchownego w Pelplinie [współcześnie Biblioteka Diecezjalna im. Biskupa Jana Bernarda Szlagi w Pelplinie],od czerwca 1945 kapelan w Centrum Wyszkolenia Służby Zdrowia I Korpusu Polskiego w Wielkiej Brytanii (w randze kapitana), duchowny rzymskokatolicki odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1939) oraz złotą odznaką „Za Opiekę nad Zabytkami” (1974), autor publikacji: Początki chrześcijaństwa na Pomorzu (1935), Początkowe dzieje seminarium chełmińskiego (1960), Tradycje naukowe Pelplina (1969), Zarys dziejów diecezji chełmińskiej do 1945 r. (1971), Historia sztuki kościelnej w zarysie (1961), Saga pelplińskiej Biblii Gutenberga (1981), Wojenne losy biskupa chełmińskiego S. W. Okoniewskiego 1939-1944 (1983) oraz Prawda o polskich żołnierzach internowanych w Miranda de Ebro (1978)
  • Stanisław Wojciech Okoniewski (1870-1944) – doktor honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego, w latach 1926-1944 biskup chełmiński, od 20 lipca 1905 roku wiceprezes „Towarzystwa Kultury i Literatów Polskich na Rzeszę Niemiecką Celem Wzajemnej Pomocy” (Poznań), członek Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, współzałożyciel Wydziału Teologicznego Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauki,  koadiutor (następca) biskupa chełmińskiego Augustyna Rosentretera, założyciel Muzeum Diecezjalnego w Pelplinie, duszpasterz ludzi morza, duchowny rzymskokatolicki odznaczony między innymi: Krzyżem Komandorskim (1927 rok), Krzyżem Niepodległości (1934 rok), Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski (27 czerwca 1936 roku; odznaczenie cywilne przyjęte z rąk Prezydenta Ignacego Mościckiego), „Białym Krukiem” oraz Wielką Wstęgą Inkunabułu in Folio z cymeliami za zasługi na polu bibliofilskim, bibliotekarskim i naukowym (Pelplin, 1938 rok); 21 czerwca 1936 roku ks. biskup Stanisław Okoniewski (wówczas ordynariusz diecezji chełmińskiej) dokonał uroczystej konsekracja kościoła pw. Świętego Józefa w Tczewie (dnia 17 maja 1931 roku ks. biskup poświęcił również cmentarz parafii nowomiejskiej)
  • Augustyn Rosentreter (1844-1926) – wikariusz parafii św. Brygidy w Gdańsku, od 1898 roku biskup chełmiński, wykładowca Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie (egzegeza Pisma Świętego), dyrektor Seminarium Nauczycielskiego w Kościerzynie [o A. Rosentreterze / księga pamiątkowa dziesięciolecia powrotu Pomorza do Polski: „Będąc narodowości niemieckiej, ks. bp Rosentreter kierował się w swych rządach w diecezji bezwzględną sprawiedliwością i przeciwstawiał się nieugięcie zakusom germanizatorskim rządu pruskiego, za co zaskarbił sobie głęboką wdzięczność swych diecezjan Polaków”]
  • Jan Walkusz – duchowny kościoła katolickiego, absolwent Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie, profesor nauk teologicznych, nauczyciel akademicki (od 1989 roku związany z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim – Wydział Teologii), w latach 2003-2014 kierownik Katedry Historii Kościoła XIX i XX wieku, w latach 2004-2012 dyrektor Instytutu Historii Kościoła na Wydziale Teologii KUL, laureat Medalu Stolema (1997)
  • Augustyn Hildebrandt (1811-1879) – duchowny kościoła katolickiego, historyk, od 1838 roku proboszcz parafii św. Jakuba w Toruniu, w latach 1840-1842 dziekan toruński, w latach 1842-1848 proboszcz parafii św. Jakuba Apostoła w Kazanicach, od 1848 roku wykładowca Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie (teologia moralna, liturgika), kanonik katedralny kapituły chełmińskiej
  • Jakub Fankidejski (1844-1883) – duchowny kościoła katolickiego, teolog (absolwent Uniwersytetu we Fryburgu Badeńskim oraz Uniwersytetu w Monasterze), członek Towarzystwa Naukowego w Toruniu, historyk, regionalista, wikariusz parafii katedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Pelplinie, od 1870 roku nauczyciel / wykładowca w Collegium Marianum w Pelplinie (obecnie Collegium Marianum. Liceum Katolickie im. Jana Pawła II w Pelplinie), autor publikacji Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej diecezji chełmińskiej (Pelplin 1880), Obrazy cudowne i miejsca w dzisiejszej diecezji chełmińskiej (Pelplin 1880), Klasztory żeńskie w diecezji chełmińskiej (Pelplin 1883), autor około 700 haseł zamieszczonych w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego (Warszawa 1880-1902)
  • Antoni Marcinkowski (1893-1939) – duchowny kościoła katolickiego, od 1930 roku sekretarz generalny Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej (KSMM), redaktor miesięcznika „Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej”, w latach 1933-1936 proboszcz tytularny parafii Świętej Rodziny w Gdyni – Grabówku, od 1936 roku proboszcz parafii św. Marcina Biskupa w Sarnowie
  • Teodor Turzyński (1888-1939 / rozstrzelany w Piaśnicy) – duchowny kościoła katolickiego, kapelan marynarki niemieckiej w Cuxhaven, członek komitetu organizacyjnego „Zaślubin Polski z Morzem” (1920), sekretarz Rady Obrony Państwa (1920), od 1927 roku proboszcz parafii Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Gdyni, założyciel tygodnika parafialnego „Gwiazda Morza”, prezes Towarzystwa Budowy Bazyliki Morskiej, kapelan Sokolstwa Polskiego Dzielnicy Pomorskiej, członek stowarzyszenia Opieka Polska nad Rodakami na Obczyźnie
  • Edmund Roszczynialski (1888-1939 / zamordowany przez hitlerowców w Cewicach k. Lęborka) – duchowny kościoła katolickiego, kaszubski działacz społeczno-kulturalny, współorganizator i pierwszy przywódca organizacji konspiracyjnej Pomoc Polakom, członek Towarzystwa Czytelni Ludowych, od stycznia 1924 roku proboszcz parafii Trójcy Przenajświętszej w Wejherowie, od 1926 roku dziekan dekanatu wejherowskiego, założyciel Katolickiego Stowarzyszenia Robotników, jednego z najliczniejszych stowarzyszeń pomorskich, członek Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Bractwa Kurkowego oraz Stowarzyszenia Powstańców i Wojaków, członek rady nadzorczej „Gazety Kaszubskiej”, współorganizator Uniwersytetu Ludowego w Bolszewie (gmina Wejherowo), kapłan uhonorowany Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1930) oraz Złotym Krzyżem Zasługi (1933 – za krzewienie kultury kaszubskiej i postawę Polaka Patrioty)
  • Bernard Sychta (1907-1982) – duchowny kościoła katolickiego, doktor honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego (w uznaniu wybitnych zasług dla poznania kultury oraz gwar Kaszub i Kociewia), etnograf, językoznawca, dramatopisarz, artysta malarz, kaszubski działacz społeczno-kulturalny, tajny szambelan papieski (tytuł nadany w roku 1960 przez papieża Jana XXIII), autor 7-tomowego Słownika gwar kaszubskich na tle kultury ludowej (kompendium wiedzy na temat języka kaszubskiego i kultury kaszubskiej), autor licznych utworów scenicznych (m.in. Szopka kaszubska, We Gwiôzdka, Hanka sa żeni, Dzéwcza i miedza, Wesele kociewskie, itd.), wykładowca Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie, proboszcz parafii katedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Pelplinie, Okręgowy Prezes Katolickiego Związku Polskiej Młodzieży Męskiej w powiecie świeckim, członek honorowy Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Towarzystwa Miłośników Ziemi Kociewskiej w Starogardzie Gdańskim oraz Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, od 1964 roku kanonik gremialny kapituły katedralnej w Chełmnie, laureat Medalu Stolema (1968), patron Szkoły Podstawowej nr 6 w Kościerzynie, Miejskiej Biblioteki Publicznej w Starogardzie Gdańskim (od 1992 roku) oraz Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego i Gimnazjum w Świeciu, kapłan uhonorowany między innymi Odznaką Tysiąclecia Państwa Polskiego
  • Walenty Dąbrowski (1847-1931) – duchowny kościoła katolickiego, kaszubski działacz społeczno-kulturalny, od 1887 roku proboszcz parafii Trójcy Świętej w Wejherowie, dziekan dekanatu puckiego, pierwszy dziekan nowo utworzonego dekanatu wejherowskiego, od 1915 roku kanonik honorowy kapituły katedralnej chełmińskiej, kapłan odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice
  • Jerzy Chudziński (1875-1939 / zamordowany na terenie tczewskich koszar wojskowych) – duchowny kościoła katolickiego, działacz patriotyczny, absolwent Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie, członek tajnej organizacji filomackiej w Brodnicy, prezes Zarządu Okręgowego Stronnictwa Narodowego (po ustąpieniu ks. F. Bolta), członek Związku Kapłanów Diecezji Chełmińskiej „Unitas”, od 1926 roku redaktor pisma katolickiego „Pielgrzym”

uwagi:

W tekście mowa jest o obszernej monografii Duchowieństwo katolickie diecezji chełmińskiej 1918-1939, autorstwa pochodzącego z Klukowej Huty ks. Jana Walkusza; artykuł zawiera informacje dotyczące pochodzenia społecznego i terytorialnego duchownych, dorobku naukowego i literackiego duchowieństwa diecezji w okresie międzywojennym oraz aktywności pozaduszpasterskiej kleru

sygnatura:

WP47

numer teczki:

I-3

numer skanu:

wp_0047

zbiory Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Aleksandra Skulteta w Tczewie

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Skip to content