Tczew. Fragment Placu Wolności (obecnie Plac Generała Józefa Hallera). Na drugim planie kamienice przy ulicy Mickiewicza. Lata 80. XX wieku.

miejscowość:

Tczew

osiedle:

Stare Miasto

ulice / place:

• Plac Generała Józefa Hallera (w latach 1881-1904 Marktplatz; w latach 1904-1920 Markt; w latach 1920-1934 Stary Rynek; w latach 1934-1939 Plac Bronisława Pierackiego; w latach 1939-1945 Adolf Hitler Platz; w latach 1945-1990 Plac Wolności; od 1990 roku Plac Generała Józefa Hallera)
• ulica Adama Mickiewicza (w latach 1881-1920 Langestrasse; w latach 1920-1939 ulica Adama Mickiewicza; w latach 1939-1945 Langestrasse; od 1945 roku ulica Adama Mickiewicza)

obiekty widoczne:

• kamienica mieszkalno-usługowa, Plac Generała Józefa Hallera 1 [w latach 1934-1939 Plac Pierackiego 1; w latach 1945-1990 Plac Wolności 1; niem. Markt 1] / około 1900 roku sklep żelazny [niem. Eisenhandlung], wł. Joseph Sternberg / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] skład wyrobów tytoniowych, wł. Marian Wyszyński oraz Warszawskie Towarzystwo Transportu i Żeglugi S.A. Oddział w Tczewie / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] sklep jubilerski Jubiter [parter]; sklep odzieżowy Galanteria [parter]; biura Tczewskiego Domu Kultury [1. piętro] / w latach 90. XX wieku [stan na 1998 rok] Sklep Jubilerski Cezary / obecnie [stan na 2026 rok] Sklep Jubilerski Cezary, wł. Anna Opalińska i Krzysztof Opaliński
  (czas powstania obiektu w obecnym kształcie: 1. połowa XIX wieku; przebudowa okna wystawowego od strony ulicy 1 Maja [obecnie ulica Kardynała Stefana Wyszyńskiego]: 1907 rok;
  w latach 1891-1939 wł. Joseph Sternberg, kupiec; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych;
  mieszkańcy lata 20. XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Helena Bartsch, prokurentka; Michał Gembarowski; Bronisław Henner, kupiec; Piotr Hlibczuk, urzędnik; Benedykta Rutkowska, stenotypistka; Minna Sternberg, wdowa)
• kamienica mieszkalno-usługowa, Plac Generała Józefa Hallera 2 [w latach 1934-1939 Plac Pierackiego 2; w latach 1945-1990 Plac Wolności 2; niem. Markt 2] / w okresie międzywojennym Hotel Centralny, wł. Stanisław Klarowski, późn. Jan Szerle / w latach 80. i 90. XX wieku Bar Gastronomiczny Wisełka, wł. Kazimierz Budda / w latach 2000. XXI wieku [stan na 2002 rok] Bar Starówka / obecnie [stan na 2026 rok] Zaika The Indian Taste [kuchnia indyjska]; wcześniej Pizzeria Beat
  (czas powstania obiektu w pierwotnym kształcie: 1. połowa XIX wieku; modernizacja elewacji frontowej: 1911 rok [wyk. F. Wodtke]; pożar kamienicy: marzec 1945 roku; czas powstania obiektu w obecnym kształcie [odbudowa]: po 1945 roku;
  w latach 1899-1911 wł. Richard Borschke, kupiec; w latach 1911-1919 wł. Hermann Kallmann, kupiec; w latach 1919-1930 wł. Stanisław Klarowski; w latach 1930-1941 wł. Jan Szerle, kupiec; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych)
• kamienica mieszkalno-usługowa, Plac Generała Józefa Hallera 3 [w latach 1934-1939 Plac Pierackiego 3; w latach 1945-1990 Plac Wolności 3; niem. Markt 3] / w okresie międzywojennym Dom Towarów Modnych Wojciech Witosławski i Bracia [konfekcja męska, konfekcja damska, bławaty, towary krótkie, firany, dywany, chodniki] / w latach 30. XX wieku [od 1931 roku] zakład naprawy obuwia, wł. Polska Spółka Obuwia „Bata” Spółka Akcyjna w Krakowie / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] Dom Książki w Tczewie. Filia Domu Książki w Gdańsku Wrzeszczu / w latach 90. XX wieku [stan na 1992 rok] i na początku lat 2000. XXI wieku [stan na 2001 rok] Księgarnia Poemat / obecnie [stan na 2026 rok] sklep spożywczy Żabka
  (czas powstania obiektu w pierwotnym kształcie: około 1894 roku [do 1945 roku budynek był dłuższy niż obecnie o około 5 metrów]; pożar: marzec 1945 roku [budynek zniszczony w 80 procentach]; odbudowa po pożarze [z pozostawieniem elewacji frontowej, ale z nowym wnętrzem, wspólnym z kamienicą nr 2]: po 1945 roku;
  w latach 1892-1907 wł. Hermann Jacobi, kupiec; w latach 1907-1912 wł. Spółka Handlowa Joseph Eisenstaedt w Tczewie [właściciele spółki: Hermann Kalmann i Joseph Eisenstaedt]; w latach 1912-1917 wł. Hermann Kalmann, kupiec; w latach 1917-1932 wł. Edmund Witosławski i Wojciech Witosławski, kupcy; w latach 1932-1939 wł. Edmund Witosławski; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych)
• kamienica mieszkalno-usługowa, Plac Generała Józefa Hallera 4 [w latach 1934-1939 Plac Pierackiego 4; w latach 1945-1990 Plac Wolności 4; niem. Markt 4] / na początku XX wieku [do 1905 roku] sklep bławatny, wł. Joseph Eisenstaedt / w okresie międzywojennym Dom Towarów Modnych Wojciech Witosławski i Bracia [konfekcja męska, konfekcja damska, bławaty, towary krótkie, firany, dywany, chodniki] / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] Wiejski Dom Towarowy / w latach. 90. XX wieku [stan na 1998 rok] Towarzystwo Ubezpieczeniowe Samopomoc Filia w Tczewie; Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe Zenmar / obecnie [stan na 2026 rok] parter bez funkcji handlowo-usługowej
  (czas powstania obiektu w pierwotnym kształcie: 1. połowa XIX wieku; przebudowa [dla kupca Josepha Eisenstaedta]: 1900 rok; rozbudowa [II kondygnacja]: 1909 rok; przebudowa parteru: 1970 rok; w latach 1899-1905 wł. Joseph Eisenstaedt, kupiec; w latach 1905-1927 wł. Hermann Kalmann; w latach 1927-1932 wł. Edmund Witosławski i Wojciech Witosławski, kupcy; w latach 1932-1939 wł. Edmund Witosławski, kupiec; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska w Tczewie)
• kamienica mieszkalno-usługowa, Plac Generała Józefa Hallera 24 [w latach 1934-1939 Plac Pierackiego 24; w latach 1945-1990 Plac Wolności 24; niem. Markt 24] / na początku XX wieku Adler Apotheke, wł. Richard Hoosmann / w latach 20. i 30. XX wieku Apteka pod Orłem, wł. Walter Hoosmann / od lat 90. XX wieku Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Farmaceutycznego Cefarm. Apteka Pod Białym Orłem / obecnie [stan na 2026 rok] Apteka Dbam o Zdrowie
  (czas powstania obiektu: 2. połowa XIX wieku; przebudowa okna wystawowego: 1927 rok; remont budynku połączony ze zmianami w układzie parteru: około 1975 roku;
  w latach 1851-1862 wł. Moritz Kabus, aptekarz; w latach 1862-1875 wł. Emil Luedecke, aptekarz; w latach 1875-1879 wł. Hermann Niemeyer, kupiec; w latach 1879-1897 wł. Oskar Robert Mensing, kupiec; w latach 1897-1900 wł. Hermann Feldner, aptekarz; w latach 1900-1919 wł. Richard Hoosmann, aptekarz; w latach 1919-1939 wł. Walter Hoosmann, aptekarz; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych)
• kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Adama Mickiewicza 7 [niem. Langestrasse 7] / w okresie międzywojennym skład bławatów i konfekcji, wł. Władysław Orcholski [por. ogłoszenie: „W. Orcholski. Rynek – Tczew – Tel. 235. Skład bławatów, konfekcji męskiej i damskiej, bielizny i galanterji. Artykuły męskie. Kapelusze. Krawaty. Koszule wierzchnie. Bielizna. Pończochy”, za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924] / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] sklep tekstylno-odzieżowy / w latach 90. XX wieku sklep odzieżowo-obuwniczy SEZAM
  (czas powstania obiektu w pierwotnym kształcie: 4. ćwierćwiecze XIX wieku [lata 1878-1890]; czas powstania obiektu w obecnym kształcie: druga połowa lat 80. XX wieku; w latach 1878-1890 wł. Joseph Carssohn, kupiec; w latach 1890-1906 wł. Julius Levit, kupiec; w latach 1906-1908 wł. Hermann i Henriette Ormanschick, w 1908 roku wł. Emil Jagielski; w latach 1909-1918 wł. Walenty Danielewicz; w latach 1918-1939 wł. Władysław Orcholski;
  mieszkańcy lata 20. XX wieku: brak danych;
  osoby powiązane [za: Magistrat Miasta Tczewa Akta Nadzoru Budowlanego, 1879-1950]: Oscar Eckstädt)
• kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Adama Mickiewicza 8 [niem. Langestrasse 8] / w okresie międzywojennym skład obuwia, skór i przyborów szewskich, wł. Juliusz Wiśnicki / około 1930 roku kawiarnia z restauracją, wł. Juliusz Wiśnicki / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] sklep z artykułami gospodarstwa domowego / w latach 90. XX wieku [stan na 1998 rok] punkt gastronomiczny, wł. Janusz Wasilewski; sklep przemysłowy Nuśki, wł. Renata i Jan Dawidowscy / od lat 2000. XXI wieku [stan na 2002 rok] Sunset Suits Moda Męska / obecnie [stan na 2026 rok] sklep wielobranżowy Bomba, wł. Michał Antkiewicz
  (czas powstania obiektu: 1880 rok; 
  w latach 1899-1918 wł. Carl Nichterlein z żoną; w roku 1918 wł. Otto Nichterlein, urzędnik; w latach 1918-1939 wł. Juliusz Wiśnicki; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych;
  mieszkańcy lata 20 XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Juliusz Wiśnicki, kupiec;
  osoby powiązane [za: Magistrat Miasta Tczewa Akta Nadzoru Budowlanego, 1879-1950]: Leo Arndt; Wanda Wiśnicka)
• kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Adama Mickiewicza 9 [niem. Langestrasse 9] / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] zakład fryzjerski, wł. Józef Sokołowski; piekarnia, wł. Teodor Dietrich / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] zakład szewski / w latach 90. XX wieku [stan na 1998 roku] złotnik-zegarmistrz, wł. Tadeusz Więckiewicz; W.G.B. s.c. [naprawa i sprzedaż elektronarzędzi] / na początku lat 2000. XXI wieku [stan na 2002 rok] W.G.B. s.c. / obecnie [stan na 2026 rok] Drukarnia Ekspresowa GTC Group, wł. Marcin Szlefarski
  (czas powstania obiektu: XVIII/XIX wiek [jeden z najlepiej zachowanych domów barokowych w Tczewie];
  w latach 1881-1913 wł. w równych częściach: Ferdinand Kahlbaum, Wilhelm Lippitz, Carl Heuer, August Friedrich; w latach 1913-1939 wł. Gustaw Buchert; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych;
  mieszkańcy lata 20 XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Anna Erdmann, wdowa;
  osoby powiązane [za: Magistrat Miasta Tczewa Akta Nadzoru Budowlanego, 1879-1950]: Otto Sorg; Theodor Dietrich)
• kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Adama Mickiewicza 10 [niem. Langestrasse 10] / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] cukiernia, wł. Nehring / na początku lat 2000. XXI wieku [stan na 2002 rok] Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe Worm s.c. / obecnie [stan na 2026 rok] parter bez funkcji handlowo-usługowej
  (czas powstania obiektu: XIX wiek; założenie instalacji wodno-kanalizacyjnej: 1909 rok; przebudowa pomieszczeń sklepowych [parter]: 1919 rok; w latach 1911-1918 wł. Franz Schünemann, majster rzeźnicki; w latach 1918-1922 wł. Berta Lachmann; w latach 1922-1924 wł. Spółka Handlowa Malewski i Gliszczyński, Pelplin; w latach 1924-1939 wł. Makary Gliszczyński, kupiec;
  mieszkańcy lata 20. XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Makary Gliszczyński, kupiec)
• kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Adama Mickiewicza 11 [niem. Langestrasse 11] / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] skład obuwia, wł. Henryk Orcholski / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] sklep motoryzacyjny / w latach 90. XX wieku [stan na 1998 rok] sklep przemysłowy, wł. Barbara Doering / obecnie [stan na 2026 rok] salon optyczny Brillen
  (czas powstania obiektu: 2. połowa XIX wieku; założenie instalacji wodno-kanalizacyjnej: 1909 rok; przebudowa okna wystawowego: 1927 rok; remont fasady: 1936 rok;
  w latach 1888-1913 wł. Alina Reinecker i Wilhelm Reinecker; w latach 1913-1919 wł. Otto Kirschbaum z żoną Eriką; w latach 1919-1927 wł. Henryk Orcholski; w latach 1927-1939 wł. Franciszek Słomka;
  mieszkańcy lata 20. XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Henryk Orcholski, kupiec)
• kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Adama Mickiewicza 12 [niem. Langestrasse 12] / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] masarnia i sklep rzeźnicki, wł. Franciszek [Franz] Schünemann / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] bar garmażeryjny / w latach 90. XX wieku [stan na 1998 rok] sklep rybny, wł. Adam Bieszek / od lat 2000. XXI wieku [stan na 2002 i 2026 rok] bar Sai-Gon
  (czas powstania obiektu: 1905 rok; przebudowa: 1905 rok; budowa dwupiętrowej oficyny bocznej [rzeźnia]: 1908 rok; w latach 1856-1882 wł. Isaac Harder, kupiec; w latach 1882-1906 wł. wdowa po Isaacu Harderze, Isaac Eduard Harder i Adolf Herman Harder; w latach 1906-1939 wł. Franz Schünemann; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych;
  mieszkańcy lata 20. XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Franz Schünemann, mistrz rzeźnicki;
  osoby powiązane [za: Magistrat Miasta Tczewa Akta Nadzoru Budowlanego, 1879-1950]: Brandt [imię nieznane])
• kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Adama Mickiewicza 13 [niem. Langestrasse 13] / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] Polski Bank Handlowy / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] sklep spożywczy / od lat 90. XX wieku delikatesy, wł. Zbigniew Muszyński / od września 2021 roku delikatesy, wł. Katarzyna Zielińska
  (czas powstania obiektu: XVIII wiek; przebudowa: około 1800 roku;
  w latach 1860-1903 wł. Jacob Filbrandt, kupiec; w latach 1903-1904 wł. Leopold Michaelis z żoną; w latach 1904-1929 wł. Karl von Tadden, kupiec; w latach 1929-1931 wł. Maria Elbinghaus von Tadden; w latach 1931-1939 wł. Maurycy Cieśliński z żoną; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Pelagia Nagórska, zam. Starogard Gdański;
  mieszkańcy lata 20. XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Antoni Kalabiński, bankowiec; Franciszek Kargol, bankowiec; Karl von Tadden, kupiec)
• kamienica mieszkalno-usługowa, ulica Adama Mickiewicza 14 [niem. Langestrasse 14] / na początku XX wieku restauracja z salą bilardową i bufetem, wł. H. Groddeck / w latach 20. XX wieku [stan na 1924 rok] skład wyrobów koszykarskich, szczotek i zabawek, wł. Ludwik Drost / w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] sklep warzywny oraz sklep odzieżowy Elegant / w latach 90. XX wieku [stan na 1998 rok] sklep spożywczy, wł. Ewa Garbarczyk / na początku lat 2000. XXI wieku [stan na 2002 rok] sklep spożywczy Taja, wł. Ewa Garbarczyk; Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych Oddział Rejonowy w Tczewie / obecnie [stan na 2026 rok] parter bez funkcji handlowo-usługowej
  (czas powstania obiektu: XVIII wiek; przebudowa pomieszczeń sklepowych i poszerzenie okna wystawowego: 1926 rok; w latach 1897-1902 wł. Arthur Hube, majster browarniczy; w latach 1902-1903 wł. Helmuth Bochdann, kupiec; w latach 1903-1908 wł. H. Groddeck, kupiec; w latach 1908-1912 wł. Jacob Stucke, kupiec; w latach 1912-1913 wł. Alfons Majewski, dentysta; w latach 1913-1914 wł. Agnes Freudenburg, przedsiębiorca budowlany; w latach 1914-1930 wł. Carl von Tadden, kupiec; w latach 1930-1931 wł. Maria Elbinghaus z d. Tadden; w latach 1931-1939 wł. Maurycy Cieśliński z żoną; w latach 80. XX wieku [stan na 1980 rok] wł. Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych;
  mieszkańcy lata 20. XX wieku [za: Księga adresowa Tczewa i Pelplina, 1924]: Gustaw Klammer, mistrz rzeźnicki; Antoni Patz, werkmistrz; Józef Sokołowski, fryzjer;
  osoby powiązane [za: Magistrat Miasta Tczewa Akta Nadzoru Budowlanego, 1879-1950]: Anna Roppel)

osoby widoczne:

mieszkańcy Tczewa

datowanie:

lata 80. XX wieku

hasła przedmiotowe / hasła ogólne:

Tczew, historia, architektura, osiedla Tczew, ulice Tczew, kamienice Tczew, gospodarka, zagadnienia gospodarcze, handel

hasła przedmiotowe / hasła szczegółowe:

Tczew, Plac Wolności, Plac Hallera, Plac Generała Józefa Hallera, Plac Hallera 1, jubiler, sklep jubilerski, jubiler – Plac Hallera 1 – Tczew, sklep jubilerski – Plac Hallera 1 – Tczew, Plac Hallera 2, bar Wisełka, bar Wisełka – Plac Hallera 2 – Tczew, Plac Hallera 3, Plac Hallera 4, Wiejski Dom Towarowy, Wiejski Dom Towarowy – Plac Hallera 4 – Tczew, Plac Hallera 24, apteka, apteka – Plac Hallera 24 – Tczew, ulica Mickiewicza, ulica Adama Mickiewicza, ulica Mickiewicza 7, ulica Mickiewicza 8, ulica Mickiewicza 9, ulica Mickiewicza 9, ulica Mickiewicza 10, ulica Mickiewicza 11, ulica Mickiewicza 12, ulica Mickiewicza 13, ulica Mickiewicza 14, pocztówka, karta pocztowa, pocztówka barwna, pocztówka fotograficzna, karta korespondencyjna, korespondencja w języku polskim, KAW, Krajowa Agencja Wydawnicza, kolekcja Stanisław Zaczyński, 1983 rok, lata 80. XX wieku

opis fizyczny:

• pocztówka barwna (fotograficzna); wyd. Krajowa Agencja Wydawnicza; fot. S.R. Sadowski
• na rewersie karta pocztowa wypisana odręcznie
  (nadawca: Sylwia Możuch, ulica Traugutta; adresat: redakcja „Gazety Tczewskiej”, ulica Lipowa)
• na odwrocie znaczek pocztowy o nominale 1000 zł oraz stempel korespondencyjny „Tczew” z datą 23 września 1992 roku

sygnatura:

Poczt422

zbiory Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Aleksandra Skulteta w Tczewie (kolekcja: Stanisław Zaczyński)

1983 rok apteka apteka - Plac Hallera 24 - Tczew architektura bar wisełka Bar Wisełka - Plac Hallera 2 - Tczew gospodarka handel historia jubiler jubiler - Plac Hallera 1 - Tczew kamienice Tczew karta korespondencyjna karta pocztowa KAW kolekcja Stanisław Zaczyński korespondencja w języku polskim Krajowa Agencja Wydawnicza lata 80. XX wieku osiedla Tczew plac generała Józefa Hallera Plac Hallera plac hallera 1 plac hallera 2 plac hallera 24 plac hallera 3 plac hallera 4 Plac Wolności pocztówka pocztówka barwna pocztówka fotograficzna sklep jubilerski sklep jubilerski - Plac Hallera 1 - Tczew tczew ulica Adama Mickiewicza ulica Mickiewicza ulica Mickiewicza 10 ulica Mickiewicza 11 ulica Mickiewicza 12 ulica Mickiewicza 13 ulica Mickiewicza 14 ulica mickiewicza 7 ulica Mickiewicza 8 ulica Mickiewicza 9 ulice Tczew wiejski dom towarowy Wiejski Dom Towarowy - Plac Hallera 4 - Tczew zagadnienia gospodarcze